|
Bron de Telegraaf
'Subsidies aan natuurlobby's tegen EU-regels' door
Charles Sanders en Annemarie van de Weert
AMSTERDAM - De kapitale subsidies die de
overheid aan Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Provinciale
Landschappen betaalt, zijn in strijd met Europese regelgeving.
Dat blijkt uit een vertrouwelijk rapport dat
advocatenkantoor Stibbe opstelde in opdracht van de Federatie
Particulier Grondbezit (FPG).
Omdat Den Haag direct geld schenkt en onderhands
grond doorschuift aan genoemde organisaties, worden particulieren steeds
vaker buitenspel gezet.
De rijke en machtige natuurlobby heeft zo 440.000
hectare met als bestemming 'natuur' in handen gekregen, meer dan twee
keer zoveel als boeren en niet uit stichtingen bestaande landeigenaren.
Prof. mr. M. van der Woude van Stibbe: "Behalve dat het niet mag van
Brussel, moet geplande overdracht van nationale gronden worden gemeld
bij de EU."
Achtergrond informatie:
Dit is waar het probleem schuilt waar de FPG vindt dat de
particulieren worden gediscrimineerd;
Er is een soort onderlinge taakverdeling en die bepaald welke
organisatie het best geplaatst is om nieuwe grond te laten verwerven en
vervolgens te beheren. Volgens leidt dit overleg ertoe dat TBO’s niet
tegen elkaar opbieden bij grondverwerving. Een en ander vindt zijn
weerslag in of hangt samen met een zogeheten Eerst
Gegadigden Kaart ofwel Stimuleringskaart, die op provinciaal niveau
aanduidt welke TBO waar en op welk moment aan bod is.
De Regeling Subsidies Particuliere Terreinbeherende
Natuurbeschermingsorganisaties
Deze Stimuleringskaart ligt eveneens ten grondslag aan de
Regeling Subsidies Particuliere Terreinbeherende
Natuurbeschermingsorganisaties. Deze subsidieregeling
biedt de Minister van LNV de mogelijkheid om de kosten voor aankoop, het
ontwerp en de inrichting van terreinen, ten behoeve van TBO's en de
kosten ten aanzien van de afstemming daarover volledig door de
provinciale en rijksoverheid te laten financieren, ongeacht de hoogte
van de kosten en zonder financieel plafond.
Hoewel er een gelijk instrumentarium is voor TBO's en particulieren ten
aanzien van de inrichting en het beheer van bestaande nieuwe
natuurterreinen kan deze additionele subsidie
alleen ten goede komen aan de TBO die op grond van de kaart als
begunstigde is aangewezen. Hierdoor ontstaat de ongelijke
situatie dat TBO's op basis van deze regeling alle kosten vergoed
krijgen terwijl particulieren slechts recht hebben op een vergoeding van
95% van de gemaakte kosten, met een maximum van 7.200 euro. Met dit
bedrag moet de particuliere beheerder alles realiseren, van ontwerp,
advies, bestemmingsplanwijzigingen, inspraakrondes tot de daadwerkelijke
inrichting.
Volgens artikel 6 van de subsidieregeling kan de subsidie alleen worden
verleend indien de aankoopsom de marktwaarde niet overschrijdt en indien
het terrein bestemd is voor natuurontwikkeling en in het bijzonder voor
de EHS.
Raadpleging van de bronnen van de Europese Commissie heeft niet kunnen
uitwijzen of de subsidieregeling bij de Europese Commissie als
staatssteun is aangemeld en of zij goedkeuring heeft verkregen.
Overbiedingen
Het door de FPG gewraakte gedrag betreft deze door de overheid
gecoördineerde biedingen. Hierbij is het niet alleen opvallend dat de
TBO’s elkaar geen concurrentie aandoen bij het uitbrengen van een bod
voor het verwerven van gronden en domeinen, maar
ook dat zij via de Dienst Landelijk Gebieden (DLG) over ruime(re)
middelen beschikken die hen in staat stellen de biedingen van de FPG
leden te overtreffen. De FPG heeft diverse voorbeelden van
transacties die boven de marktwaarde tot stand zijn gekomen en die ertoe
hebben geleid dat terreinen in handen zijn gekomen van TBO’s.
In feite is het zo dat de TBO’s de gronden niet zelf verwerven, maar dat
dit in werkelijkheid geschiedt door de DLG van het Ministerie van LNV,
die in opdracht handelt van dit ministerie of andere opdrachtgevers.
Voor acquisities ten behoeve van Natuurmonumenten
of de Landschappen, worden de financiële lasten gelijkelijk gedragen
door het Rijk en de betrokken Provincie. Voor Staatsbosbeheer komt de
financiering geheel ten laste van het Rijk. De terreinen die DLG aldus
verwerft worden vervolgens om niet doorgeleverd aan de TBO’s.
Tevens heeft de FPG gewag gemaakt van gevallen waarin de aangeboden
domeinen worden afgestoten door de overheid en waarin de overheid deze
gronden “doorschuift” naar een ander deel van de overheid, namelijk
Staatsbosbeheer.
Een en ander heeft tot gevolg dat de mogelijkheden voor particulieren om
grond te verwerven door inmenging van overheidswege en ten laste van de
belastingbetaler worden beperkt en dat het grondbezit van de TBO’s
navenant is toegenomen.
De wrevel van de FPG leden over de bevoordeling van de TBO’s spitst zich
thans in het bijzonder toe op de verkoop van defensiedomeinen in het
kader van Project Ontwikkeling Militaire Terreinen (PrOMPT).
In haar beleidsverklaringen op dit gebied heeft de overheid zich immers
op het standpunt gesteld dat bij de afstoting van de betrokken
terreinen, waarvoor geen concrete toezeggingen waren gedaan,
particulieren en TBO’s gelijkwaardig zouden meedingen. Wat de
rechtsgrondslag en rechtvaardiging is van die toezeggingen, is
vooralsnog onduidelijk en versterkt bij de FPG leden de indruk dat
overheid en TBO’s onder één hoedje spelen.
Recentelijk is inderdaad gebleken dat de overheid inmiddels reeds een
deel van de 53 terreinen aan de TBO’s heeft geleverd zonder dat de FPG
of haar leden in de gelegenheid werden gesteld mee te bieden. Bij
navraag door de FPG verwijst de overheid naar bestaande
terugkooprechten, harde bestuurlijke afspraken of “eenheid van beheer”,
zonder toe te lichten wat deze termen in concreto inhouden. Het is deze
ondoorzichtige manier van handelen die de FPG heeft doen besluiten de
materie juridisch nader te laten onderzoeken.
Naar aanleiding van de bovenstaande feiten, richt de FPG zich met
een aantal verwijten tot de overheid. In de eerste plaats is de FPG van
mening dat de overheid de leden van de FPG ten opzichte van de TBO’s
discrimineert.
De TBO’s krijgen subsidies zowel voor hun algemene functioneren als
voor de directe aankoop van terreinen.
Daarenboven zijn de verhoudingen tussen de TBO’s en de overheid niet
transparant. De indruk bestaat dat de overheid systematisch de bal
toespeelt aan de TBO’s. Tevens vraagt de FPG zich af of de overheid in
strijd mag handelen met publiekelijk aangekondigd beleid dat
particulieren en TBO’s gelijk behandeld worden.
Het (Europese) economische ordeningsrecht
Het verstoren van gelijke concurrentiekansen kan op verschillende
wijzen in aanvaring komen met het economisch ordeningsrecht dat meer en
meer zijn verankering vindt in het Europese recht.
Indien de
verstoring voortvloeit uit steunregelingen, dient te worden onderzocht
of deze steun verenigbaar is met de Europese staatssteunregels.
Indien
de gewraakte overheidsgedraging een belemmerend effect kan hebben op
investeringen van buitenlandse ondernemingen in Nederland, dan ligt een
onderzoek in het licht van de Europese regels inzake vrij
kapitaalverkeer en de vrijheid van vestiging voor de hand.
Indien de
verstoring van de gelijke concurrentiekansen het gevolg is van het
handelen van ondernemingen, dient te worden onderzocht of de gewraakte
gedraging verenigbaar is met het kartelrecht.
[1] De websites staan niet toe tot 1993 terug te
gaan.
[2] Zie de brief van minister Veerman aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer op 30 juni 2006, kenmerk: DN. 2006/1918
|